Bij de meeste grondaankopen van DLG is sprake van vrijwilligheid, bezien vanuit de verkopende partij. DLG kan (onder voorwaarden) diverse instrumenten inzetten om de transactie aantrekkelijker te maken voor de verkoper. Een boer kan bijvoorbeeld in het kader van de verplaatsingsregeling subsidie krijgen voor zijn bedrijfsverplaatsing. Deze regeling zorgt ervoor dat de extra kosten van de verhuizing worden vergoed aan de agrariër. Die subsidies komen uit het ILG-budget, dat per provincie wordt vastgesteld.

Een ander instrument dat een transactie kan bevorderen, is de inzet van ruilgrond. Die ruilgrond kan komen uit het bezit van DLG óf een andere overheidsdienst, zoals RVOB (Rijks Vastgoed OntwikkelBedrijf). Op een aantal plaatsen wordt ruilgrond ondergebracht in aparte grondbanken, zoals de Ruilgrondbank Laag Holland (in de provincie Noord-Holland). Het primaire doel van ruilgrondbanken is om gronden via ruiling op de goede plek te krijgen voor de EHS. Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL) is formeel eigenaar van ruilgrondbanken, maar de provincies kunnen bepalen wat er met de ruilgrond gebeurt.

Bij het vrijwillige traject betaalt DLG bij de aankoop de grondwaarde, plus eventuele subsidies of andere goedgekeurde extra’s.