Het dorpje Almen ligt in een landelijke omgeving tussen Zutphen en Lochem en maakt deel uit van de Graafschap. In opdracht van de gemeente Lochem heeft Dienst Landelijk Gebied (DLG) een gebiedsvisie uitgewerkt voor Almen en het buitengebied. Het is de bedoeling dat agrarisch gebruik, natuur en waterbeheer hand in hand gaan na afronding van het project, rond 2010.

Dienst Landelijk Gebied heeft eind 2008 een gebiedsvisie opgesteld op basis van twee plannen: het Ruimtelijk Kwaliteitskader (RKK) uit 2008 en de dorpsvisie Almen uit 2007. In de gebiedsvisie zijn de wensen en doelen voor het gebied ruimtelijk vertaald naar een streefbeeld (toekomstig beeld). Daarbij is gekeken naar de kwaliteit en identiteit van het dorp Almen en haar omgeving, naar de ontwikkelingen die daaraan een bijdrage kunnen leveren, en naar de ontwikkelstrategieën waarmee dit bereikt kan worden.

Integrale gebiedsontwikkeling

DLG verzorgt de projectcoördinatie voor het plangebied Almen dat in totaal zo’n 250 hectare groot is. Het dorp Almen telt circa 1.200 inwoners en heeft behoefte aan uitbreiding van woningen, met name starters- en seniorenwoningen. Doordat DLG in 2006 na een grondtransactie in het bezit kwam van een boerderij van circa 25 hectare ten zuiden van Almen, ontstonden nieuwe mogelijkheden voor uitbreiding van het dorp. In 2009 wordt samen met de gemeente Lochem een bestemmingsplanprocedure in gang gezet voor twee nieuwe bouwlocaties die integraal worden opgepakt in één stedenbouwkundig plan.

Marloes Bijlsma, ruimtelijk ontwerper bij DLG: 'Het is mooi om te zien hoe DLG door de strategische aankoop van grond het dorp Almen als het ware kan ontsluiten. We hebben ervoor gezorgd dat aan de zuidzijde nu op beperkte schaal gebouwd kan worden. En dát zorgt weer voor financiering van ontwikkeling van het omringende landschap. Nu kan ongeveer 35 hectare Ecologische Hoofdstructuur (EHS) worden gerealiseerd en een historisch beekdallandschap worden hersteld. Een mooi voorbeeld van integrale gebiedsaanpak en ontwikkelingsgericht werken.'

De natuurdoelen in het kader van EHS worden gerealiseerd op gronden van DLG en het waterschap. Om het gehele plan te laten slagen, heeft DLG de medewerking nodig van verschillende eigenaren. Bijlsma: 'We gaan er vooralsnog van uit dat ze graag hun steentje willen bijdragen aan deze gebiedsontwikkeling.'

Meanderende Berkel

Er zijn diverse organisaties actief betrokken bij de plannen; naast de gemeente ook het waterschap Rijn & IJssel, de Vereniging Almens Belang en de Vereniging Kleine Kernen. Het waterschap heeft in het voorjaar van 2008 de Berkelvisie opgesteld. De belangrijkste opgave voor het waterschap is het herstel van de dynamiek van de Berkel. Deze beek mag weer vrij meanderen en dat betekent dat bij hoogwater delen van het oude beekdal onder water kunnen komen te staan. Maar voor het zover is, is het nodig dat de beek ongeveer twee keer zo lang wordt gemaakt.

DLG werkt aan een opdracht van Waterschap Rijn & IJssel om een inrichtingsschets voor het Berkeldal te maken. Deze inrichtingsschets wordt gebruikt om de omliggende eigenaren te enthousiasmeren en medewerking te verkrijgen voor hermeandering van de Berkel.

Draagvlak

In Almen bestaat volop draagvlak voor het project, mede doordat de inwoners steeds actief worden betrokken bij de plannen. In de zomer van 2008 zijn bijvoorbeeld twaalf mensen, projectdeelnemers en leden van de Vereniging Almens Belang, een dag gaan fietsen in het Drentse Aa-gebied, om inspiratie op te doen voor de aanpak van het Berkeldal. Het gebied rond de Aa is namelijk het enige beekdal in Nederland dat er nog ongeveer net zo bij ligt als een eeuw geleden. Bijlsma: 'Het is echt bijzonder dat inwoners een dagje meegaan op zo’n oriënterende fietstocht. Het werkt buitengewoon goed. Eén van de meefietsende inwoners zei bijvoorbeeld: nu snap ik eindelijk waar jullie steeds over praten!'